Gemeente Woudenberg gaat actievoeren: ‘Alles aan doen om financieel ravijn af te wenden’

WOUDENBERG Het hangt al geruime tijd als een pikdonkere wolk boven de hoofden van vrijwel alle gemeenten in Nederland: het financiële ravijn waarin men vanaf 2026 dreigt te vallen wanneer het Rijk de voorgenomen bezuinigingen op de gemeentelijke uitkeringen doorzet. Met Prinsjesdag en de Haagse discussie over de rijksbegroting in het vooruitzicht, is het tijd om in actie te komen, meent de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). De gemeente Woudenberg geeft gehoor aan deze oproep en sluit zich aan bij de landelijke campagne. ,,Onze inwoners verdienen het dat we er alles aan doen om te proberen deze  plannen van tafel te krijgen”, zegt wethouder Henk-Jan Molenaar.    

Door Margreet Hendriks

Met de actie ‘Je gemeente doet er alles aan’ wil men laten zien hoe belangrijk het werk van gemeenten is voor de samenleving. Gemeenten zorgen voor zaken die we dagelijks nodig hebben: buurtveiligheid, het onderhoud van straten, de inzameling en verwerking van afval, de ontwikkeling van nieuwe woongebieden, het beheer van schoolgebouwen en hulp voor mensen die dat nodig hebben, van jong tot oud. De lijst gaat maar door.
Deze essentiële diensten en voorzieningen waarop iedereen vertrouwt staan inmiddels onder druk. Gemeenten krijgen steeds meer taken, maar steeds minder geld van de regering. In 2026 dreigt zelfs een tekort van een paar miljard. Gemeenten slaan daarom alarm. ,,Zonder ingrijpen zal onze omgeving blijvende schade oplopen. Dit raakt ons allemaal’’ weet de VNG. ,,Onze boodschap is helder: wij accepteren niet dat de kwaliteit van leven in onze gemeenschappen wordt uitgehold. Het is onze plicht om goed voor onze inwoners te zorgen, maar zonder voldoende steun vanuit het rijk wordt dit steeds moeilijker. Samen kunnen we een krachtig signaal afgeven: investeren in gemeenten is geen luxe, maar een bittere noodzaak.”

Lede ogen

Henk-Jan Molenaar zegt dat het college zich daar volledig achter schaart. In de gemeente Woudenberg weet men maar al te goed hoe ingrijpend het is om tekorten in de gemeentekas te moeten repareren. In 2021 was al eens een pijnlijke bezuinigingsronde nodig vanwege forse tekorten op onder meer het sociaal domein. De wethouder financiën ziet daarom met lede ogen aan hoe het daarmee bereikte evenwicht in het gemeentelijk huishoudboekje straks volledig te niet dreigt te worden gedaan door de bezuinigingsplannen van het Rijk.
Het is al geen vetpot, weet Molenaar die voor het derde achtereenvolgende jaar bezig is met het maken van een beleidsarme begroting. In de afgelopen jaren heeft de gemeente weliswaar flinke overschotten kunnen boeken, met name dankzij de ruime vergoedingen die het Rijk uitkeert voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne, maar dat zijn incidentele inkomsten. Met dit geld heeft men de nagenoeg lege spaarrekening een beetje kunnen aanvullen en worden uitgaven gedaan om de voorzieningen in het dorp wat op te vijzelen zoals het realiseren van een monument voor stilgeboren kinderen op de begraafplaats, subsidie voor aanleg van extra padelbanen of andere investeringen die de dorpsgemeenschap ten goede komen. ,,Maar dit zijn uitgaven die geen effect hebben op de balans tussen de structurele inkomsten en uitgaven op de jaarlijkse begroting”, benadrukt de wethouder. ,,Tegelijk voelt het wrang dat je door de ruime gelden voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen extra dingen kunt doen of kunt gebruiken als buffer voor onverwachte tegenvallers. En je mag  geen rekening houden met de incidentele inkomsten bij het opstellen van de jaarlijkse begroting, want daarin moeten je vaste uitgaven in evenwicht zijn met je ‘gewone’ inkomsten. Dat is nu al passen en meten, maar als de bezuinigingsplannen van het Rijk op het Gemeentefonds – de grootste bron van vaste inkomsten van de gemeenten – doorgaan, zakken de begrotingen van heel veel gemeenten door het ijs. Dan zijn de problemen van Woudenberg heel wat groter dan in 2021, toen we maatregelen moesten nemen om in de meerjarenbegroting gaten van twee tot drie ton te repareren. Op dit moment schatten we in dat we in 2026 gaan uitkomen op een tekort van misschien wel rond de twee miljoen euro. Als we dit moeten repareren gaat dit grote consequenties hebben voor de hele Woudenbergse samenleving. Dan moet waarschijnlijk het mes worden gezet in de dienstverlening van de gemeente, de subsidiepot, het groenonderhoud en noem maar op. Om voorbereid te zijn op het ergste, hebben we inmiddels al een kerntakendiscussie opgestart. Daarin kijkt de politiek samen met een panel van inwoners naar scenario´s die wij mogelijk kunnen activeren wanneer het Rijk deze bezuinigingsplannen doorzet. Elk creatief idee om minder geld uit te geven op punten die de samenleving het minste pijn doen, is daarbij welkom.”

Tij keren

Toch geeft Molenaar de moed nog niet op dat het tij nog enigszins gekeerd gaat worden. ,,Als Den Haag ziet hoeveel gemeenten in de problemen gaan komen door deze plannen, is er misschien nog iets van bijstelling mogelijk. Daarom doen we, samen met andere gemeenten, mee aan de campagne van de VNG. We proberen er alles aan te doen om te voorkomen dat onze inwoners hiervan de dupe worden.”
De VNG zet landelijk in op buitenreclame en advertenties om zichtbaar te maken welke taken gemeenten uitvoeren en welke gevolgen bezuinigingen hebben. Vanaf 9 september is er digitale reclame te zien in abri’s door heel Nederland en zijn campagnematerialen beschikbaar gesteld voor alle gemeenten. Ook worden er tussen 12 en 16 september advertenties in kranten geplaatst.
Sinds zaterdag 7 september is de gemeente Woudenberg lokaal gestart om deze campagne te steunen. En de boodschap te verspreiden door middel van verschillende communicatiemiddelen, waaronder social media.