Extra leges bij bouwen zonder vergunning, raad neemt maatregelen tegen achteraf legaliseren

27 maart 2024 om 16:23 Politiek

WOUDENBERG Inwoners of bedrijven die zonder vergunning gaan (uit)bouwen kunnen bij een legalisatie achteraf voortaan rekenen op een verhoging van verschuldigde legeskosten. Als het aan de gemeenteraad ligt, gaat het daarbij niet om de door het college voorgestelde verhoging van 2%, maar wordt er gestreefd naar een extra van ten minste 10%.

Door Margreet Hendriks

De gemeenteraad heeft duidelijk de buik vol van het toenemend aantal eigenaren van bedrijven of woningen dat niet de juiste procedures volgt maar achteraf toch wordt ‘beloond’ met een vergunning. In de vergadering van de raadscommissie spuwde men hierover al het nodige gal bij de behandeling van het raadsvoorstel voor vaststelling van het bestemmingsplan Rumelaarseweg 6. De eigenaar van het op dit perceel gevestigde bedrijf heeft zijn bedrijfsruimte uitgebreid zonder benodigde vergunning en daarbij de volgens het geldende bestemmingsplan toegestane oppervlakte aan bebouwing overschreden. Nadat er door de gemeente was geconstateerd dat er sprake was van illegale uitbreiding van de bebouwing op het perceel, is er door de eigenaar een bestemmingsplan opgestart. Daarin wordt voldaan aan een aantal door de gemeente gestelde voorwaarden. Tijdens de periode van terinzagelegging zijn er geen zienswijzen ingediend tegen het ontwerpbestemmingsplan, waarover ook een positief advies is afgegeven door de provincie Utrecht.  

Slecht gedrag belonen

Toch zou het merendeel van de raadsfracties het plan het liefst naar de prullenbak verwijzen, zo bleek tijdens de raadscommissievergadering. ,,In feite belonen we hiermee slecht gedrag’’ constateerde CDA-raadslid Bessembinders, die erop wees dat het bepaald niet de eerste keer is dat de raad met een legalisering achteraf wordt geconfronteerd. ,,Normaal is dat je eerst bij de gemeente informeert of je kunt uitbouwen, een schuurtje kunt neerzetten of een boom kunt kappen. Het lijkt erop dat initiatiefnemers in toenemende mate dit willens en wetens nalaten. Hoeveel kans maken we bij de Raad van State als we bijvoorbeeld niet instemmen met dit bestemmingsplan?’’ wilde Bessembinders weten. GBW-raadslid Jaap Westenberg had een ander idee. In zijn ogen zou het laten afbreken van de bedrijfskantine, als niet noodzakelijk voor de bedrijfsvoering, een mooi statement kunnen zijn. Vanuit de VVD werd geopperd of het niet mogelijk was om in dit soort gevallen bijvoorbeeld dubbele leges te gaan heffen en ook de SGP en PvdAGL waren benieuwd naar de mogelijkheden die er zijn om dit gedrag te ontmoedigen. 

Ongemak

Burgemeester Magda Jansen begreep het ongemak van de gemeenteraad wel, maar liet weten dat de gemeente gehouden is aan regels. Zodra er namelijk is geconstateerd dat er zonder vergunning wordt of is gebouwd, moet de gemeente namelijk eerst kijken of er zicht is op legalisatie en kan er op die grond alsnog een bestemmingsplanprocedure worden opgestart. Wanneer wordt vastgesteld dat er geen zicht op legalisatie is, kan de gemeente overgaan tot het nemen van bestuursmaatregelen om de oude situatie te herstellen. In dit geval was er zicht op legalisatie, dat wil zeggen: wanneer de initiatiefnemer de juiste procedure zou hebben gevolgd, zou de gemeente ook medewerking hebben verleend aan het nieuwe bestemmingsplan. ,,De uitkomst is dus niet anders, maar het voelt alleen zo onrechtvaardig omdat het er al staat’’ aldus de burgemeester die – mede omdat er voor de gemeente met het achteraf legaliseren van dit soort situaties meestal meer geld is gemoeid -  beloofde te zullen kijken naar wat maximaal mogelijk is om het bouwen zonder vergunning tegen te gaan. 

Strafkarakter

Uit het memo dat het college hierover vorige week had toegevoegd aan de raadstukken blijkt dat Woudenberg, conform de modelverordening van de VNG, in de legesverordening van december 2023 zelfs al een artikel heeft opgenomen waarin de te betalen leges voor een vergunning in geval van legalisatie wordt verhoogd met 2%. Hoewel de ‘ontdekking’ de raad tot tevredenheid stemde, deed de daarin opgenomen hoogte van 2% dat niet. Met name omdat de VNG er in haar toelichting vanuit gaat dat een verhoging van 10%, met een absoluut maximum van € 10.000  binnen de redelijke grenzen valt wat gevraagd mag worden, zonder dat het strafkarakter bij de extra leges gaat overheersen.
,,Waarom is er in Woudenberg gekozen voor zo’n laag percentage?’’ vroegen de meeste partijen zich af, die in het memo ook hadden gelezen dat er ook gemeenten zijn die al een percentage van ruim boven de 10% hanteren. Wethouder Henk-Jan Molenaar benadrukte dat de extra leges in overeenstemming moet zijn met de werkelijk door de gemeente gemaakte extra kosten. Woudenberg heeft daarom gekeken naar een gemiddelde van reële extra werkzaamheden en daarbij meegewogen dat er in de toetsing ook sprake is van voordelen omdat al te zien is wat er vergund wordt. Het percentage van 2% wordt daarbij vooralsnog als redelijk tarief gezien, hoewel Molenaar toezegde dit voorzichtig ingeschatte percentage bij de eerstvolgende actualisatie van de legesverordening eind 2024 nog wel een keer tegen het licht te willen houden.

Onuitvoerbaar

Die toezegging was voor de gemeenteraad niet voldoende blijkens een door de fracties van SGP, CDA, GroenLinks-PvdA, VVD en GBW ingediende motie om te streven naar een minimaal percentage van 10% extra leges bij een aanvraag na realisatie vanaf 1 juli 2024. Het pleidooi van Molenaar om deze motie voor tussentijdse actualisatie en aanpassing niet aan te nemen vond alleen gehoor bij de fracties van PvdAGL en CU. De overige partijen vonden dat het college met de bewoording ‘om te streven naar’ niet bij voorbaat voor een onuitvoerbare opdracht werd gesteld en namen de motie met 10 stemmen voor en 4 tegen aan. Eensgezind bleef de politiek over de motie die het CDA namens alle fracties had ingediend en waarin de gemeenteraad haar ongenoegen uitsprak over het feit dat sommige inwoners vergunningsplichtige activiteiten ondernemen zonder vergunning, schijnbaar vanuit de inschatting dat ze die vergunning desnoods wel achteraf kunnen regelen. Het algemene gevoelen blijft dat de drempel om geen vergunning aan te vragen in Woudenberg hoe dan ook moet worden verhoogd.